Құрылыста шаршы метр қалай есептеледі?

Шаршы метр — бұл құрылыс немесе жөндеу жұмыстарымен айналысатын әр адам кездесетін негізгі аудан өлшем бірлігі. Бір шаршы метр қабырғалары бір метр болатын шаршының ауданына тең. Ұзындығы бір метр және ені де бір метр болатын жолақты елестетсек, бұл 1 м² болады. Қарапайым формула, бірақ құрылыстағы барлық есептеулердің негізі дәл осы.

Ауданды шаршы метрмен білу үйдің немесе пәтердің құнын түсінуге мүмкіндік береді, себебі мердігерлер жұмыстарды көбіне шаршы метр бағасымен есептейді. Дәл осы көрсеткіш бойынша материал мөлшері де анықталады: бояу, плитка, тұсқағаз, жылуоқшаулағыш. Өндірушілер шығын нормасын шаршы метрге шақтап көрсетеді, сондықтан нақты өлшемсіз қажетті материалды дұрыс сатып алу мүмкін емес.

Шаршы метр жобалау кезеңінде де маңызды. Сәулетші бөлмелердің ауданын есептеп, ішкі кеңістікті дұрыс жоспарлайды және үйді пайдалануға қолайлы етеді. Осы деректер жиһаз орналастыру мен әрлеу материалдарын таңдауда да қолданылады.

Соңында, шаршы метр жылжымайтын мүліктің нарықтық құнына тікелей әсер етеді. Тұрғын немесе коммерциялық нысан бағасы әрдайым бір шаршы метрге шақталып анықталады. Бірнеше шаршы метрлік қателік сатып алу немесе сату кезінде айтарлықтай баға айырмашылығына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, бұл көрсеткіш кадастрлық құжаттарда тіркеледі, одан салық, сақтандыру және құқықтық бағалау тәуелді.

Осылайша, шаршы метр — мектеп геометриясындағы жай формула ғана емес. Ол құрылыстағы барлық есептердің негізі: смета жасаудан және материал сатып алудан бастап жобалау мен дайын нысанды сатуға дейін. Өлшем неғұрлым дәл болса, болашақта қателіктер мен артық шығындар соғұрлым аз болады.

Шаршы метр деген не: қарапайым түсініктеме

Шаршы метр — аудан өлшем бірлігі. Оны қабырғасы дәл бір метр болатын шаршы ретінде елестетуге болады. Егер еденге өлшемі бір метрге бір метр плитка қойсақ, ол 1 м² алады.

Бөлме ауданын есептеу үшін ұзындық пен енді алып, бірін екіншісіне көбейтеді. Осылайша жалпы шаршы метр саны анықталады.

Мысалы, бөлменің ұзындығы 3 метр, ені 4 метр болса, ауданы 3 × 4 = 12 м² болады. Демек, еден төсеу үшін материалды дәл 12 шаршы метрге дайындау қажет.

Барлық бөлмелер тік төртбұрышты бола бермейді. Құрылыста ойықтар, шығыңқылар, эркерлер жиі кездеседі. Сондықтан бірнеше қарапайым формуланы білу пайдалы.

• Шаршы үшін қабырғаны өзіне көбейтеді. Егер қабырға 5 м болса, аудан = 5 × 5 = 25 м².
• Үшбұрыш үшін аудан негіз бен биіктіктің көбейтіндісінің жартысына тең. Мысалы: негізі 6 м, биіктігі 4 м болса, аудан = 6 × 4 ÷ 2 = 12 м².
• Шеңбер үшін π × r² формуласы қолданылады, мұнда r — радиус. Егер радиус 2 м болса, аудан ≈ 3,14 × 4 = 12,56 м².
• Трапеция үшін екі параллель қабырға қосылып, екіге бөлінеді және биіктікке көбейтіледі.

Мұндай есептеулер күрделі пішінді бөлмені қарапайым фигураларға бөліп, нәтижелерін қосуға мүмкіндік береді. Осылайша дұрыс емес пішіндегі бөлмені де жоғары дәлдікпен есептеуге болады.

Тритон Кровля компаниясының түсіндірмесі: шаршы метр — өлшеудің әмбебап құралы. Бірнеше қарапайым формуланы біле отырып, кез келген бөлменің ауданын тез анықтауға және материал немесе жұмыс құнын есептегенде қателіктерден аулақ болуға болады.

Тритон Кровля компаниясының түсіндірмесі: шаршы метр — өлшеудің әмбебап құралы. Бірнеше қарапайым формуланы біле отырып, кез келген бөлменің ауданын тез анықтауға және материал немесе жұмыс құнын есептегенде қателіктерден аулақ болуға болады.

Құрылыста шаршы метрді есептеу қайда қолданылады

Шаршы метр құрылыс кезеңдерінің барлығында қолданылады — жобалаудан бастап дайын нысанды сатуға дейін. Бұл сметаны, материал мөлшерін немесе үйдің соңғы құнын дұрыс есептеу мүмкін емес негізгі көрсеткіш.

Бірінші қолданылуы — бөлме аудандарын есептеу.

Жобалау және пайдалануға беру кезінде бірнеше аудан түрі анықталады.

• Тұрғын — тұруға арналған бөлмелер: жатын бөлме, қонақ бөлме, балалар бөлмесі.
• Жалпы — асүй, жуыну бөлмесі, дәліз, қойма сияқты барлық аумақты қамтиды.
• Пайдалы — қабырғалар, қалқалар, баспалдақтар және техникалық ойықтарды есепке алмай, нақты пайдалануға болатын бөлік.

Мұндай жіктеу тұрғындарға нақты қанша кеңістік қолжетімді екенін түсіну және құжат рәсімдеу үшін маңызды.

Екінші қолданылуы — материал сатып алу.

Барлық құрылыс материалдарының шығыны шаршы метрге байланған. Тұсқағазда бір ораммен қанша шаршы метр жапсыруға болатыны көрсетіледі. Плитка немесе ламинат еден ауданына қарай қаптамамен есептеледі. Сылақ, шпаклевка, бояу немесе жылуоқшаулағыш үшін өндірушілер 1 м²-ге шаққандағы шығын нормасын стандартты қабат қалыңдығымен көрсетеді. Мысалы, бір қап сылақ 10 мм қалыңдықта 10 м²-ге жетсе, 20 м² бөлме үшін екі қап қажет.

Үшінші қолданылуы — құрылыс пен әрлеу құнын анықтау.

Мердігерлер қызмет ақысын әрдайым шаршы метр бойынша есептейді. Плитка төсеу, қабырға бояу, еден орнату немесе қасбетті оқшаулау — барлығы бір принциппен есептеледі: аудан м² бағасына көбейтіледі. Нақты шаршы метрсіз смета жасау және бюджет жоспарлау мүмкін емес.

Төртінші қолданылуы — жобалық құжаттама және кадастрлық бағалау.

Аудан ғимараттың техникалық паспортында, жобасында және кадастрлық құжаттарында тіркеледі. Бұл деректер мүлікті тіркеу, салық есептеу, ипотека алу немесе сақтандыру үшін қажет. Бірнеше шаршы метрлік қателік құжат мәселесіне немесе нысан құнының артық көрсетілуіне әкелуі мүмкін.

Осылайша, шаршы метрді есептеу — формалдылық емес, кез келген құрылыс немесе жөндеу жұмысының міндетті бөлігі. Бұл деректердің дәлдігі материал санына, құрылыс бюджетіне және нысанның құқықтық тазалығына тікелей әсер етеді.

(Тритон Кровля компаниясы 20 жылдан астам уақыт бойы Қазақстанда қасбеттік және шатыр материалдарын өндіреді. Біздің ассортиментте металлосайдинг, сызықтық панельдер, сэндвич-панельдер, профлист және металлочерепица бар. Өнімдер әртүрлі түсте және металл қалыңдығында шығарылады, бұл құрылысшыларға климатқа, жобаға және бюджетке сай шешімдер таңдауға мүмкіндік береді.

Тритон Кровля қасбеттік материалдары жауын-шашынға, температураның ауытқуына және ультракүлгін сәулеге төзімді. Олар ондаған жылдар бойы сыртқы келбетін сақтайды, күрделі күтімді қажет етпейді және тұрғын үйге де, коммерциялық ғимараттарға да жарамды. Өз өндірісіміздің арқасында біз тұрақты сапаға кепілдік береміз және материалдарды тиімді бағамен бүкіл Қазақстан бойынша жеткіземіз).

Ауданды есептеу тәсілдері

Құрылыста ауданды есептеудің бір ғана әдісі жоқ. Әртүрлі жағдайларда әртүрлі тәсілдер қолданылады, ал нәтиже айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Есептеуді дұрыс түсініп, артық төлемеу үшін терминдерді жақсы білу маңызды.

Жалпы аудан

Жалпы аудан — бұл үйдегі немесе пәтердегі барлық бөлмелердің жиынтық ауданы. Оған тұрғын бөлмелер, асүй, санитарлық тораптар, дәліздер, қоймалар кіреді. Кейбір жағдайларда балкондар, лоджиялар және террасалар да қосылады, бірақ әдетте төмендетілген коэффициентпен, себебі мұндай аймақтар жылытылмайды және толыққанды тұрғын кеңістікке жатпайды.

Бұл көрсеткіш техникалық құжаттаманы және кадастрлық паспорттарды рәсімдеу кезінде қолданылады. Көбіне жылжымайтын мүліктің сатылым немесе жалға беру бағасы дәл осы жалпы аудан бойынша көрсетіледі. Сондықтан құрылыс салушылар мен сатып алушылар үшін бұл — негізгі бағдар.

Тұрғын аудан

Тұрғын ауданға тек тұрақты тұруға арналған бөлмелер кіреді: жатын бөлмелер, қонақ бөлмелер, балалар бөлмелері. Асүй, санитарлық тораптар, дәліздер және қоймалар есепке алынбайды, себебі олар қосымша қызмет атқарады және тұрғын аймаққа жатпайды.

Әдетте тұрғын аудан жалпы ауданнан 30–40% аз болады. Бұл көрсеткіш отбасы үшін өте маңызды, себебі ол техникалық аймақтарды емес, өмір сүруге және демалуға нақты қолжетімді шаршы метр санын көрсетеді.

Пайдалы аудан

Пайдалы аудан — бұл шын мәнінде пайдалануға болатын кеңістік. Оны есептегенде сыртқы және ішкі қабырғалардың қалыңдығы, қалқалар, баспалдақ марштары, шахталар және коммуникацияларға арналған нишалар есепке алынбайды.

Мұндай көрсеткішті көбіне «таза аудан» деп атайды, өйткені ол әрлеуден кейін қолжетімді болатын кеңістікті көрсетеді. Меншік иесі үшін бұл ең нақты және әділ есептеу тәсілі: ол жиһаз орналастыруға және өмір сүруге жарамды нақты шаршы метр санын көрсетеді.

Осьтер бойынша және ішкі габариттер бойынша есептеу

Құрылыс салушылар мен мердігерлер ауданды әртүрлі әдіспен есептеуі мүмкін.

• Егер аудан қабырғалардың осьтері бойынша (яғни сыртқы және ішкі қабырғалардың қалыңдығын ескере отырып) есептелсе, көрсеткіш үлкен болады. Бұл мердігер үшін тиімді: бір шаршы метрге шаққандағы құрылыс құны төмен болып көрінеді.
• Ал егер ішкі өлшемдер бойынша (бөлме ішіндегі қабырғадан қабырғаға дейін) есептелсе, аудан азаяды, бірақ дәл осы нұсқа иесіне нақты қолжетімді кеңістікті көрсетеді.

Қарапайым мысал: сыртқы өлшемі 10 × 10 м болатын үй. Егер сыртқы габариттер бойынша есептесек, аудан 100 м² болады. Бірақ қабырға қалыңдығы 40 см болса, ішкі өлшем 9,2 × 9,2 = 84,6 м² ғана қалады. Айырмашылық — 15 шаршы метрден көп, бұл тұтас бір бөлме.

Сондықтан құрылыс келісімшартын жасасқанда немесе жылжымайтын мүлік сатып алғанда, аудан қандай әдіспен есептелгенін міндетті түрде нақтылау қажет. Бұл күтпеген жағдайлардан сақтап, құнын дұрыс бағалауға көмектеседі.

Өлшеу құралдары

Бөлмелер мен жалпы үйдің ауданын дәл есептеу үшін қарапайым, бірақ сенімді құралдар қажет. Дұрыс өлшеулер тек сметаға ғана емес, ғимаратты пайдаланудың ыңғайлылығына да әсер етеді. Өлшеу кезінде бірнеше сантиметр қателіктің өзі материалдардың артық шығынына және қосымша шығындарға әкелуі мүмкін.

1. Рулетка. Ең қолжетімді және үйреншікті құрал. Құрылыс өлшеулерінде ұзындығы 5–10 метр болатын металл рулеткалар қолданылады. Олар қабырғаларды, ойықтарды және шағын бөлмелерді өлшеуге мүмкіндік береді. Ең бастысы — таспаны тығыз ұстап, мәндерді дұрыс бекіту. Рулетка тұрмыста ыңғайлы, бірақ үлкен алаңдарда таспаның майысуына байланысты дәлсіздік болуы мүмкін.
2. Лазерлік қашықтық өлшеуіш. Лазер сәулесінің көмегімен қашықтықты өлшейтін заманауи құрылғы. Миллиметрге дейінгі дәлдік береді және 30–100 метрге дейінгі арақашықтықты өлшей алады. Көптеген модельдер аудан мен көлемді автоматты түрде есептейді. Кемшілігі — жоғары баға, бірақ үлкен нысандарда таптырмас құрал.
3. Құрылыс деңгейі. Тек тік және көлденең бағытты тексеру үшін ғана емес, өлшеу дәлдігі үшін де қажет. Мысалы, ескі үйлерде қабырғалар қисайған болуы мүмкін. Бұл фактор ескерілмесе, аудан есебі қате шығады.
4. Қабаттық жоспар және сызбалар. Егер үй жоба бойынша салынса, барлық өлшемдер сызбаларда көрсетіледі. Бұл жағдайда рулеткамен тек нақты өлшемдерді тексеру жеткілікті. Жоспардың артықшылығы — барлық мәндерді бірден белгілеуге және болашақ есептеулер үшін белгі қоюға болады.
5. Сандық калькуляторлар мен қосымшалар. Бүгінде көптеген тапсырмалар смартфон арқылы шешіледі. Бөлмені суретке түсіріп, ауданын автоматты түрде есептейтін мобильді қосымшалар бар. Кейбір бағдарламалар лазерлік өлшеуіштермен бірге жұмыс істеп, бөлме жоспарын бірден құрастырады.
6. Онлайн есептеу сервистері. Құрылыс компанияларының сайттарында және арнайы порталдарда аудан калькуляторлары бар. Ұзындық пен енді енгізсеңіз, жүйе нәтижені автоматты береді. Күрделі пішінді бөлмелер үшін сервистер бөлмені бірнеше қарапайым фигураға бөліп есептеуді ұсынады.

Кесте: Өлшеу құралдары

Құрал	Артықшылықтары	Кемшіліктері	Қайда қолданған дұрыс
Рулетка	Қолжетімді баға, қарапайымдылық	Ұзын қашықтықта қателік болуы мүмкін	Пәтерлер, шағын бөлмелер
Лазерлік қашықтық өлшеуіш	Жоғары дәлдік, жылдамдық, аудан мен көлем есебі	Рулеткадан қымбат	Үлкен үйлер, құрылыс нысандары
Құрылыс деңгейі	Қисаю мен дәлсіздікті анықтайды	Өздігінен аудан есептемейді	Ескі ғимараттар, геометрияны бақылау
Қабаттық жоспар	Барлық өлшемдер дайын, есепке ыңғайлы	Нақты өлшемдермен сәйкес келмеуі мүмкін	Жаңа үйлер, жобаланатын нысандар
Қосымшалар мен сервистер	Ыңғайлылық, автоматтандыру	Дағды және кейде ақылы нұсқа қажет	Жылдам есептеу, алдын ала бағалау

Осылайша, қарапайым өлшеулер үшін рулетка мен жоспар жеткілікті. Бірақ үлкен нысан немесе күрделі геометрия болса, лазерлік өлшеуіш пен цифрлық сервистерді қолданған дұрыс. Бұл уақытты үнемдеп, қателіктерді азайтады.

Шаршы метрді қалай есептеу керек: қадамдық мысалдар

Ауданды дұрыс есептеу тек жобалық құжаттар үшін емес, практикалық міндеттер үшін де қажет: материал сатып алу, смета жасау, мердігер жұмысын бақылау. Құрылыс пен жөндеуде жиі кездесетін жағдайларды қарастырайық.

Тікбұрышты бөлме

Ең қарапайым жағдай. Бөлменің ұзындығы мен енін өлшеп, осы мәндерді көбейту керек. Мысалы, ұзындығы 5 м, ені 4 м. Еден мен төбенің ауданы = 5 × 4 = 20 м². Дәл осы принцип қабырғалардың түзу бөліктеріне де қолданылады, тек енінің орнына бөлменің биіктігі алынады.

Күрделі пішінді бөлме

Жиі эркерлер, нишалар, сүйір немесе доғал бұрыштары бар бөлмелер кездеседі. Ауданды есептеу үшін бөлмені ойша қарапайым геометриялық пішіндерге — тіктөртбұрыштарға, үшбұрыштарға, шеңберлерге немесе трапецияларға бөлу керек.

• Мысал: нишасы бар бөлме. Негізгі бөлігі 4 × 3 м = 12 м², ниша 1 × 2 м = 2 м². Жалпы ауданы = 14 м².
• Егер бөлмеде радиусы 1 м жартылай дөңгелек эркер болса, оның ауданы ≈ 3,14 м² (шеңбер формуласы πr² бойынша). Бұл нәтиже негізгі бөлменің ауданына қосылады.

Еден, төбе, қабырғалар

Еден немесе төбе үшін ұзындық × ен алынады. Тікбұрышты бөлмеде олардың ауданы бірдей.
Қабырғалар үшін формула: бөлме периметрі × биіктігі.

Мысал: бөлме 4 × 5 м, биіктігі 2,8 м.
Периметр = (4 + 5) × 2 = 18 м.
Қабырға ауданы = 18 × 2,8 = 50,4 м².

Терезе мен есік ойықтары

Артық материал алмау үшін қабырға ауданынан ойықтарды шегеру керек.

Мысал: есік 0,9 × 2 м = 1,8 м², терезе 1,5 × 1,2 м = 1,8 м².
Жалпы ойықтар = 3,6 м².
Қабырғалар ауданы 50,4 м² болса, пайдалы аудан = 50,4 – 3,6 = 46,8 м².

Әртүрлі жабынды аймақтар

Бір бөлмеде жиі бірнеше түрлі материал қолданылады. Мысалы, ас үй-қонақ бөлмеде еденнің бір бөлігі плиткамен, ал екінші бөлігі ламинатпен жабылады. Мұндай жағдайда әр аймақтың ауданы жеке есептеледі.

Мысал: ас үй — 6 м² плитка, қонақ бөлме — 14 м² ламинат. Жалпы ауданы = 20 м², бірақ материалдар бөлек есептеледі. Плитка үшін 6 м²-ге қажетті қаптама саны, ал ламинат үшін — 14 м²-ге есептеледі.

Осылайша, ауданды есептеу әрқашан ұзындық пен енді қарапайым өлшеуден басталады, бірақ нақты жағдайда күрделі пішіндерді, ойықтарды және әртүрлі әрлеу түрлерін ескеру қажет. Есептеулер неғұрлым мұқият жасалса, смета соғұрлым дәл болады және артық шығындар азаяды.

Әртүрлі фигураларға арналған формулалар

Әр бөлме мінсіз квадрат немесе тікбұрыш болмайды. Құрылыста қиғаш қабырғалар, эркерлер, нишалар, дөңгелек бұрыштар жиі кездеседі. Мұндай жағдайларда негізгі геометриялық формулаларды білу қажет.

Тік төртбұрыш және шаршы

Ең қарапайым нұсқа. Формула:
S = a × b
мұнда a — ұзындығы, b — ені.
Егер қабырғалары тең болса (шаршы), онда S = a².
Мысал: қабырғасы 6 м шаршының ауданы = 6 × 6 = 36 м².

Үшбұрыш

Есептеу үшін негізі мен негізге перпендикуляр жүргізілген биіктігі алынады. Формула:
S = (a × h) ÷ 2
мұнда a — негізі, h — биіктігі.
Мысал: негізі 8 м, биіктігі 3 м. Ауданы = 8 × 3 ÷ 2 = 12 м².
Бұл формула диагональ қабырғалары бар бөлмелердің ауданын есептегенде немесе күрделі бөлмені бөліктерге бөлгенде пайдалы.

Трапеция

Егер екі қабырға параллель болса, ал қалған екеуі бұрышпен қиылысса, қолданылады. Формула:
S = ((a + b) ÷ 2) × h
мұнда a және b — параллель қабырғалардың ұзындықтары, h — олардың арасындағы биіктік.
Мысал: бір қабырға 5 м, қарсы қабырға 3 м, биіктігі 4 м. Ауданы = (5 + 3) ÷ 2 × 4 = 16 м².

Шеңбер және сектор

Егер бөлмеде эркер немесе жартылай дөңгелек қабырға болса, шеңбер формулалары қолданылады.
S шеңбер = π × r²
мұнда r — радиус, π ≈ 3,14.
Мысал: радиус 2 м. Ауданы = 3,14 × 4 = 12,56 м².

Сектор үшін (шеңбердің бөлігі):
S сектор = (π × r² × α) ÷ 360
мұнда α — сектор бұрышы (градуспен).
Мысал: радиус 2 м, бұрыш 90°. Ауданы = (3,14 × 4 × 90) ÷ 360 = 3,14 м².

Тегіс емес геометрия кезінде өлшемдерді орташа есептеу

Ескі үйлерде қабырғалар жиі тегіс болмайды, сондықтан әртүрлі жақтар бойынша өлшеулер әртүрлі нәтижелер береді. Мұндай жағдайларда орташа есептеу қолданылады.

Формула:
S = (a₁ + a₂) ÷ 2 × b
мұнда a₁ және a₂ — қарама-қарсы қабырғалар, b — ені.

Мысал: бір қабырға 4,9 м, қарсы қабырға 5,1 м, бөлменің ені 3 м.
Ауданы = (4,9 + 5,1) ÷ 2 × 3 = 15 м².

Осы қарапайым формулаларды біле отырып, тіпті күрделі пішінді болса да, кез келген бөлменің ауданын есептеуге болады. Бөлмені бөліктерге бөліп, әрқайсысын бөлек есептеп, кейін нәтижелерді қосу маңызды. Бұл қателіктерді болдырмайды және барынша дәл нәтиже береді.

Жеке үйлер мен коттедждердегі есептеудің ерекшеліктері

Көпқабатты пәтерлерде бөлмелер, әдетте, тікбұрышты пішінде және стандартты параметрлерге ие болады. Жеке үйлерде жағдай басқаша: жобада эркерлер, қуыстар, колонналар, мансарда, жертөле немесе террасалар болуы мүмкін. Мұндай элементтер есептеу кезінде ерекше тәсілді талап етеді, әйтпесе аудан артық немесе кем көрсетіледі.

Эркерлер, қуыстар, колонналар, шығыңқы бөліктер

Эркер — бұл қабырғаның шығыңқы бөлігі, көбіне жартылай дөңгелек немесе көпқырлы болады. Оны есепке алу үшін пішінді қарапайым фигураларға бөлу керек (тікбұрыш + шеңбер секторы немесе бірнеше үшбұрыш). Қуыстар мен шығыңқы бөліктер де жеке есептеледі: егер қуыс терең болып, бөлменің бір бөлігі ретінде пайдаланылса, ол ауданға қосылады; ал колонналар мен ірі шығыңқы элементтер керісінше алынып тасталады, өйткені олар пайдалы кеңістікті «жейді».

Мансардалық қабаттар мен еңіс төбелер

Мансарда ерекше назарды талап етеді. Мұнда шатыр астындағы барлық аудан тұрғын болып есептелмейді. Тек төбе биіктігі қалыпты пайдалануға жеткілікті бөлігі ғана ескеріледі. СНиП және құрылыс нормалары бойынша тұрғын аймақ деп еденнен төбеге дейінгі биіктігі кемінде 1,5–1,6 м болатын аймақ саналады. Одан төмен бөлікті қойма ретінде пайдалануға болады, бірақ ол тұрғын ауданға кірмейді. Есептеу үшін еңісі бар бөлікті ойша бөліп, мансарданың жалпы ауданынан алып тастау ыңғайлы.

Балкондар, террасалар, жертөлелер

Бұл үй элементтері есептеу кезінде жиі сұрақ тудырады. Техникалық құжаттарда олар әртүрлі тәсілмен есептеледі.

• Балкондар мен лоджиялар әдетте төмендету коэффициентімен — 0,3 немесе 0,5 (аймақ пен стандарттарға байланысты) — жалпы ауданға енгізіледі.
• Бірінші қабаттағы террасалар әйнектелген және жылытылған болса, жалпы ауданға кіруі мүмкін. Ашық террасалар көбіне бөлек есептеледі.
• Жертөлелер мен цокольдік қабаттар тек жылытылып, пайдалануға жарамды болған жағдайда ғана жалпы ауданның бөлігі ретінде есептеледі. Егер бұл суық қосалқы бөлме болса — тұрғын ауданға кірмейді.

Осылайша, жеке үйлерде ауданның дәл есебі бөлшектерге назар аударуды талап етеді. Қандай элементтер жалпы ауданға кіретінін, ал қайсысы бөлек немесе төмендету коэффициентімен есептелетінін түсіну қажет. Тек осы жағдайда ғана метраждың әділ және дұрыс бағасы шығады.

Әрлеу кезінде шаршы метрді қалай есептеу керек

Үй немесе пәтер жөндеуге дайын болған кезде, есептеулердің негізгі бөлігі дәл әрлеумен байланысты болады. Мұнда тек еден немесе қабырға ауданын ғана емес, материалдардың ерекшеліктерін де ескеру маңызды. Қателіктер бюджет шығынының артуына немесе материал жетіспеуіне әкеледі.

Еден және төбе

Стандартты бөлмелерде еден мен төбенің ауданы әрқашан бірдей болады. Оны есептеу үшін ұзындықты енге көбейту жеткілікті. Мысалы, бөлме 5 × 4 м болса, еден ауданы 20 м², төбе де — 20 м². Бұл көрсеткіш ламинат, плитка, линолеум, керме немесе аспалы төбе, сылақ немесе бояу сатып алу кезінде қолданылады.

Қабырғалар

Қабырғалар үшін есеп формуласы: бөлме периметрі × биіктігі. Периметр — барлық қабырғалардың ұзындықтарының қосындысы. Биіктікке көбейткеннен кейін әрлеуге жарамды қабырға ауданы алынады. Мысалы, өлшемі 4 × 5 м, биіктігі 3 м бөлмеде периметр (4 + 5) × 2 = 18 м. Қабырға ауданы = 18 × 3 = 54 м².

Бірақ терезе және есік ойықтарын ескеру маңызды. Егер бөлмеде 0,9 × 2 м есік (1,8 м²) және 1,5 × 1,2 м терезе (1,8 м²) болса, олардың ауданы алынып тасталады: 54 - (1,8 + 1,8) = 50,4 м². Дәл осы көрсеткіш тұсқағаз, бояу немесе плитка есебіне қажет.

Қиюға және қалдықтарға арналған қор

Ешбір материал қиюсыз төселмейді. Әрқашан кесінділер мен қалдықтар қалады. Сондықтан қорды ескеру керек:

• тұсқағаз және бояу үшін — 5–7%;
• плитка және керамогранит үшін — 10%;
• ламинат, паркет немесе инженерлік тақта үшін — 12–15%.

Егер бөлме күрделі пішінді болса (қуыстар, колонналар, эркерлер), бірнеше шаршы метр жетіспеу жағдайын болдырмау үшін қорды көбейткен дұрыс.

Тритон Кровля компаниясының түсіндірмесі: әрлеу кезінде еден, төбе және қабырға ауданын дұрыс есептеп қана қоймай, ойықтар мен қалдықтарға түзету енгізу де маңызды. Мұндай тәсіл қажетті материал көлемін алдын ала дайындауға және қайта сатып алуға кететін артық шығыннан сақтануға мүмкіндік береді.

Жиі кездесетін қателіктер және мердігерлердің айлалары

Үй немесе пәтердің ауданын есептеу кезінде дәлсіздіктерге тап болуға болады. Олардың бір бөлігі өлшеу кезіндегі қателіктерден туындайды, бірақ мердігерлер тарапынан әдейі жасалатын айлалар да жиі кездеседі. Ең кең таралған жағдайларды қарастырайық.

1. Сыртқы габариттер бойынша аудан. Кейбір компаниялар ауданды бөлмелердің ішкі өлшемдері бойынша емес, ғимараттың сыртқы габариттері бойынша есептейді. Нәтижесінде есепке қабырғалардың қалыңдығы да кіреді. Мысалы, 10 × 10 м үй 100 м² деп көрсетіледі. Бірақ қабырғалардың қалыңдығы 40 см болса, ішкі пайдалы кеңістік бар болғаны 9,2 × 9,2 = 84,6 м² болады. Айырмашылық — 15 шаршы метрден артық, бұл тұтас бір бөлме. Тапсырыс беруші іс жүзінде жоқ «артық» аудан үшін төлейді.
2. Төбе биіктігімен манипуляциялар. Көбіне мердігерлер биік төбелерді уәде етеді, бірақ шын мәнінде олар төмен болып шығады. Алдымен жобада қораптың биіктігі көрсетіледі, ал шөгу мен әрлеуден кейін ол 20–40 см-ге азаяды. Мысалы, қорап биіктігі 3 м болса, еден мен төбе орнатылғаннан кейін таза биіктік 2,6–2,7 м ғана қалады. Егер бұл сәт алдын ала нақтыланбаса, иесі көлемі аз және жайлылығы төмен кеңістік алады.
3. Мансарда ауданын артық көрсету. Мансарда ауданын есептегенде адал емес мердігерлер оны бірінші қабатпен тең етіп көрсетуі мүмкін. Іс жүзінде бұл мүмкін емес: шатыр еңістерінің астындағы ауданның бір бөлігі қажетті биіктікке ие емес және тұрғын ретінде пайдаланылмайды. Мысалы, 50 м² мансарданың шын мәнінде тек 35–40 м² ғана жарамды. Қалған бөлігі техникалық кеңістік болып қалады.

Артық төлемеу үшін: смета бойынша кеңестер

Қателіктер мен манипуляцияларды болдырмау үшін есептеулерді мұқият тексеру қажет. Сметада әрқашан мыналарды нақтылаңыз:

• аудан қандай әдіспен есептелген — сыртқы ма, әлде ішкі габариттер бойынша ма;
• қандай төбе биіктігі көрсетілген — әрлеуге дейінгі ме, әлде таза күйіндегі ме;
• мансарда қалай есептелген — толық па, әлде тек қалыпты биіктігі бар аймақ па;
• лоджиялар, террасалар және жертөлелер есепке кіре ме және қандай коэффициентпен.

Қосымша ретінде метражды жоспар бойынша немесе рулеткамен өзіңіз қайта есептеп шығу пайдалы. Бұл көп уақыт алмайды, бірақ мердігерді бақылауға және «ауа» үшін артық төлемеуге мүмкіндік береді.

Өлшем бірліктерін аудару

Құрылыс пен жылжымайтын мүлік саласында көбінесе шаршы метр қолданылады. Бірақ шетелдік жобалармен немесе ескі техникалық құжаттамамен жұмыс істегенде басқа аудан бірліктері — фут, ярд, акр кездесуі мүмкін. Сонымен қатар, Қазақстан мен ТМД елдерінде жер телімдері үшін сотық және гектар қолданылады. Қателіктерді болдырмау үшін бұл шамаларды үйреншікті м²-ге аудара білу маңызды.

Фут, ярд, акр

Ағылшын тілді елдерде бөлме мен жер ауданы шаршы фут немесе акрмен көрсетіледі. Кейде бұл мәндер жабдық каталогтарында, құрылыс нормаларын есептеуде немесе шетелдік жылжымайтын мүлік сатып алуда кездеседі.

• 1 шаршы фут = 0,0929 м².
• 1 шаршы ярд = 0,836 м².
• 1 акр = 4046,86 м² (шамамен 0,4 га).

Мысал: АҚШ-тағы ауданы 850 ft² пәтер = 850 × 0,0929 = 79 м². Жер телімі 2 акр = 2 × 4046,86 = 8093,72 м².

Сотық және гектар

Қазақстан мен ТМД елдерінде жер мәселелерінде дәстүрлі түрде сотық пен гектар қолданылады.

• 1 сотық = 100 м² (10 × 10 м телім).
• 1 гектар = 10 000 м² (100 × 100 м телім).

Егер телім 15 сотық болса, бұл 1500 м² деген сөз. Ал 5 га фермерлік алқап — 50 000 м².

Кесте: аудан өлшем бірліктерін аудару

Өлшем бірлігі	Шаршы метрмен (м²)
1 см²	0,0001 м²
1 дм²	0,01 м²
1 м²	1
1 сотық	100 м²
1 гектар (га)	10 000 м²
1 фут² (ft²)	0,0929 м²
1 ярд² (yd²)	0,836 м²
1 акр (acre)	4046,86 м²
1 км²	1 000 000 м²

Осы қатынастарды білу жер телімінің немесе ғимараттың ауданын үйреншікті шаршы метрге тез қайта есептеуге көмектеседі. Әсіресе бұл әртүрлі елдердегі жер немесе жылжымайтын мүлік бағаларын салыстырғанда маңызды.

Тритон Кровля мамандарының кеңестері 

Тәжірибелі құрылысшылар мен прорабтар біледі: дұрыс есептеулер уақытты, материалдарды және ақшаны үнемдейді. Тіпті бірнеше шаршы метрдегі қарапайым қате шығынды ондаған мыңға арттыруы мүмкін. Мәселелерді болдырмау үшін бірнеше тексерілген ережені ұстанған жөн.

• Өлшемдерді әрқашан жоспарға белгілеңіз. Есте сақтауға сенбеңіз. Барлық алынған өлшемдерді бірден сызбаға немесе қабат жоспарына түсіріңіз. Тіпті ол дәптерге қолмен салынған болса да, кейін өлшемдерге қайта оралып, деректерді тексеруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, мұндай жоспар нысанды тапсыру кезінде, жиһаз сатып алғанда немесе қайта жоспарлау кезінде пайдалы болады.
• Дәлдік үшін цифрлық құралдарды қолданыңыз. Кәдімгі рулетка шағын бөлмелерге жарайды, бірақ үлкен көлемдерде лазерлік қашықтық өлшегішті немесе смартфон қосымшаларын қолданған дұрыс. Бұл құрылғылар аудан мен көлемді автоматты түрде есептейді, ал қате қаупі минимумға дейін азаяды. Цифрлық технологиялар әсіресе күрделі геометриялы бөлмелерде немесе биік төбелерде пайдалы.
• Смета мен құрылыс салушы деректерін қайта тексеріңіз. Мердігердің есептеулерін ешқашан «солай қабылдамаңыз». Сандарды нақты өлшемдермен салыстырыңыз. Көбіне аудан сыртқы қабырғаларды қосып есептеледі немесе мансарда есебінен артық көрсетіледі. Өз қолыңызбен немесе калькулятор арқылы қайта есептеу 10–15 минут алады, бірақ артық көрсеткіштерді анықтап, артық төлемеуге мүмкіндік береді.
• Барлық есептеулерді сақтаңыз. Өлшемдер мен жоспарлары бар құжаттарды болашаққа сақтап қойыңыз. Бірнеше жылдан кейін жөндеу немесе қайта жоспарлау қажет болғанда, бұл деректер материал санын тез анықтауға және ғимарат ерекшеліктерін түсінуге көмектеседі. Әсіресе әр қабырға немесе ойық соңғы есепке әсер етуі мүмкін жеке үйлер үшін мұндай жазбалар өте маңызды.

Қорытынды: өлшеудегі дәлдік пен деректерді дұрыс тіркеу — құрылыста үнемдеудің басты құралы. Осы қарапайым кеңестерді қолдана отырып, мердігерлерді бақылауға, шығындарды дұрыс жоспарлауға және болашақта жағымсыз тосынсыйлардан аулақ болуға болады.

Қорытынды

Шаршы метрмен ауданды есептеу — әрбір құрылысшы мен тұрғын үй иесі кездесетін міндет. Егер қарапайым формулалар мен тәсілдерді білсеңіз, метражды күрделі құралдарсыз-ақ есептеуге болады. Рулеткамен немесе қашықтық өлшегішпен жұмыс істей білу және нәтижелерді дұрыс тіркеу жеткілікті.

Дәл өлшемдер құрылыс материалдарының қажетті санын алдын ала анықтауға және артық шығындарды болдырмауға мүмкіндік береді. Тіпті бірнеше метрдегі қате бояу, плитка немесе ламинаттың артық шығынына әкеледі, ал бұл — уақыт пен ақшаның тікелей шығыны. Сонымен қатар, аудан құрылыс сметасына, жөндеу құнына және сату кезіндегі жылжымайтын мүлік бағасына тікелей әсер етеді.

Шағын нысандар үшін есептеуді өз бетіңізше орындауға болады. Бірақ күрделі пішінді үй, мансарда, эркер немесе үлкен коммерциялық ғимарат туралы сөз болса, жұмысты кәсіби мамандарға тапсырған дұрыс. Бұл дәлсіздіктерден құтқарып, жобалау мен қаржылық жоспарлау үшін бірден дұрыс көрсеткіштер алуға көмектеседі.

Қазақстандағы шатыр және қасбет материалдарының жетекші өндірушілерінің бірі — Тритон Кровля компаниясы да дәлдік пен сапаға ерекше назар аударады. Компания өнімдері тапсырыс өлшемі бойынша, түрлі түстер мен қалыңдықтарда шығарылады, бұл құрылысшыларға материалдарды тиімді пайдалануға және артық шығынды болдырмауға мүмкіндік береді. Мұндай тәсіл бюджет пен ресурстарды үнемдеп, құрылыста сенімді нәтижені қамтамасыз етеді.

Қорытынды қарапайым: шаршы метрді сауатты есептеу — сәтті жобаның негізі. Өлшемдер неғұрлым мұқият жасалса, нәтиже соғұрлым болжамды болады және иесі өз инвестициясына соншалықты сенімді болады.

Барлық мақалалар